Solaris – narodziny gwiazdy

Kiedy myślimy o odrodzeniu polskiego winiarstwa, odmianą, która jako pierwsza przychodzi nam do głowy, jest solaris. To właśnie on jest dziś numerem jeden pod względem areału w naszym kraju. Jak to się stało, że szczep, którego kariera jest relatywnie krótka, zyskał nad Odrą i Wisłą taką dominację? Posłuchajcie opowieści o narodzinach wschodzącej gwiazdy europejskiego winiarstwa, jej specyfice i Dniu Solarisa, który po raz pierwszy będziemy obchodzić w tym roku. 

Narodziny we Fryburgu

Możemy bardzo precyzyjnie wskazać miejsce narodzin solarisa. To malowniczy region Badenia-Wirtembergia w południowo-zachodnich Niemczech. Mieści się tam renomowany Państwowy Instytut Winiarstwa we Fryburgu (Staatliches Weinbauinstitut Freiburg). W drugiej połowie XX wieku tamtejsi naukowcy pod wodzą wybitnego empolografa dra Norberta Beckera pracowali nad stworzeniem odmian winorośli nowej generacji, tzw. PIWI.

Chodziło o stworzenie krzyżówek odpornych na choroby grzybowe, które będą dobrze radzić sobie w chłodniejszym klimacie, bez potrzeby intensywnych oprysków, a jednocześnie dawać wina o wysokiej jakości. Solaris powstał w 1975 roku jako krzyżówka odmiany Merzling, powstałej kilkanaście lat wcześniej we Fryburgu, oraz oraz innej krzyżówki – Geisenheim 6493. W jego drzewie genealogicznym znajdziemy między innymi muscat ottonel i rieslinga.

Nazwa szczepu pochodzi od łacińskiego słowa solaris, oznaczającego „słoneczny”. Nadano mu ją ze względu na złocisty kolor dojrzałych jagód, a przede wszystkim za sprawą niezwykłej zdolności do szybkiego gromadzenia cukru dzięki optymalnemu wykorzystaniu promieni słonecznych w trakcie krótkiego lata.

Droga do rejestracji

Przełomowe momenty w historii tej odmiany ilustrują oficjalne dokumenty niemieckiego Federalnego Urzędu Ochrony Odmian (Bundessortenamt). Zarówno wniosek o ochronę odmiany, jak i wniosek o jej oficjalne dopuszczenie do uprawy zostały złożone tego samego dnia, czyli 2 maja 1995 roku. Procedury weryfikacyjne i badania laboratoryjne trwały kilka lat, aż w końcu 26 marca 2001 roku przyznano solarisowi oficjalną ochronę prawną.

Na najważniejszy kamień milowy trzeba było jednak poczekać jeszcze blisko 3 lata. 6 września 2004 roku odpuszczono solaria do powszechnej uprawy komercyjnej (Zulassung erteilt). Tę datę można uznać za początek jego zawrotnej kariery w chłodniejszej części winiarskiej Europy.

Król polskich winnic

Dziś solaris jest najpopularniejszą odmianą w Danii i Szwecji, odgrywa też ważną rolę w Anglii, północnych Niemczech, Belgii i Holandii. Znajdziemy go nawet w słonecznej Italii, a konkretnie w renomowanym regionie Alto Adige, gdzie nasadza się go nawet na wysokości ponad 1000 m n.p.m.

Gdy na początku XXI wieku w Polsce nastąpił renesans winiarstwa, solaris szybko stał się najpopularniejszą odmianą także u nas. Dawał gwarancję udanego plonu w zmiennym, kapryśnym klimacie, był odporny na wiosenne przymrozki, a jednocześnie pozwalał uzyskać wino o głębokim aromacie, mocnej strukturze i znakomitym balansie między kwasowością a cukrem resztkowym. Wszystkie te cechy pokochali polscy konsumenci i docenili krytycy – w 2020 roku nasz Solaris otrzymał złoty korek dla najlepszego polskiego wina białego. W 2025 aż 16,5 punkta przyznała mu Jancis Robinson, najsłynniejsza krytyczka winiarska świata. 

Czas na Dzień Solarisa

Wiele szczepów, takich jak malbec czy riesling mają, swoje święta. Pomysł, by miał je także solaris, najpopularniejsza odmiana w Polsce, wydał nam się bardzo atrakcyjny. Mając w swojej winnicy jedną z największych parcel solarisa w Europie, postanowiliśmy wyjść z inicjatywą oficjalnego Dnia Solarisa. Data – 6 września – nawiązuje oczywiście do dopuszczenia szczepu do uprawy i produkcji wina w 2004 roku. Uznaliśmy, że dzień wypadający w rocznicę tego wydarzenia to doskonały moment, żeby rozpocząć świętowanie odmiany, którą kochają fani polskiego wina. 

Co więcej, w polskich warunkach klimatycznych początek września to moment, w którym na winnicach rozpoczyna się pierwsze winobranie, a do skrzynek trafiają właśnie „słoneczne”, pełne słodyczy grona Solarisa. W trakcie naszej historii wielokrotnie zdarzyło nam się zebrać tę odmianę właśnie w okolicach 6 września.

Już w tym roku zapraszamy do Baniewic na świętowanie pierwszego Dnia Solarisa. Wszystkich zainteresowanych zapraszamy do dołączenia do obchodów. Pora, by wizytówka polskiego winiarska doczekała się święta na miarę swojej zawrotnej kariery.